रविवार, ८ एप्रिल, २०१२

रिसेशन वाईट असतं मित्रा...


ही कथा, खरंतर व्यथा म्हणायला हवं... आहे एका आयटी कामगाराची.

हा कामगार दुसरा तिसरा कुणीही नसुन मीच आहे हे सांगायला नको. सगळं आज कालच्या हिंदी सिनेमा सारखं झालं, म्हणजे कसं आपण प्रवास करुन, दुपारची झोप खराब करुन मल्टिप्लेक्सला जातो. महागडे तिकीट घेतो. महागडे मात्र हलक्या दर्जाचे जंकफूड खातो आणि सिनेमा संपला की आपण इथे का आलो हीच हीच हळहळ करत बसतो. थोडक्यात सुरुवात खराब म्हणजे पुर्ण सिनेमा कसा असेल याची कल्पना येते, पण आपण आशावादी असतो. तस्सच काहीसं झालं माझ या कंपनी मध्ये येतांना.

सकाळची ९ ची वेळी दिलेली जॉईन होण्याची, पहिलाच दिवस उशीर नको म्हणुन ८.४५ ला मी ऑफीस मध्ये दाखल झालो. मी रिसेप्शन वर ताटकळत बसलो होतो. आता कुणी येईल मग कुणी येईल असं म्हणता म्हणता ९.३० नंतर एक एक जण यायला सुरुवात झाली. रिसेप्शनीस्ट ला विचारल्या वर तिने मला एका छोट्या मिटींग रुम मधे बसवलं आणि मी आता एच. आर. ची वाट बघु लागलो.

साधारण १०.३० ला ती ऑफीस मध्ये आली आणि १०.४५ ला त्या मिटींग रुम मध्ये. "गुड मॉर्निंग... आर यु केम फॉर इंटरव्ह्यू??" पहिल्या बॉलला माझी विकेट...

"नो नो मॅम, आय केम टु जॉईन टुडे".

मी जॉइनींग लेटर दाखवलं

"ओह.. ईज ईट."

"किस ने लिया था इंटरव्यु" तिने विचारलं

"मुझे नाम ठीक से याद नही... शायद अमीत ने लिया था"

"ओह ठिक है बैठो यही पर अमीत ११ बजे ऑफीस आता है, वो आने के बाद देखती हु"

"थँक्यु"

आता मी त्या अमीत ची वाट बघत बसलो, तो ११.३० ला आला. मग तो आणि ती एच आर दोघे मिटींग रुम मध्ये आले.

मग दोघांचा एकमेकात गुजरातीत संवाद सुरु झाला. त्याच्या बोलण्यातून हे समजलं की दोघांना माझ्याबद्दल काहीच लक्षात नव्हतं. शेवटी अगदी त्रासीक मुद्रेने अमित मला डेवलपमेंट सेंटर कडे घेऊन गेला. बाय द वे अमीत हा तिथे प्रोजेक्ट मॅनेजर होता मग त्याने तिथल्या काही मंडळी ची (गुजरातीत) ओळख करुन दिली आणि मी जिथे बसणार ती जागा दाखवली. हे सगळ होईस्तव १२.३० झाले होते. आता ऑफीस भरल्यासारखं वाटत होतं. कुणी किबोर्ड बदडत होतं तर कुणी नुसतच बसलेल होतं.

माझी बसायची जागा पाहुन मी जरा गडबडलो, मनातल्या मनात जो-यात ओरडलो "अरे बाबा... मी आय टी कामगार आहे, माझे कौशल्य दाखविण्यासाठी कॉम्प्युटर नावाचे यंत्र लागतं, ते कुठे आहे???"

"हॅलो, मीट मि. जिग्नेश (आणखी एक गुज्जु) हि विल बी युर टीम लिडर हियर"

"हॅलो सर" मी आपलं थोडा आदर दाखविला...

आता तुम्ही सांगा एखाद्या कंपनीत तुमचा पहिलाच दिवस, मॅनेजर तुमची ओळख टीम लिड शी करुन निघुन जातो. टीम लिड तुमच्या कडे बघतो. काय संवाद होणे अपेक्षित आहे तुम्हाला... हेच ना "किती एक्सपिरीयन्स आहे, अगोदर कोणत्या कंपनीत होता वगैरे वगैरे..."

पण असं काहीच झालं नाही.

त्याने बॅग उचलली, मला वाटलं लंचला जात असेल हा... तो माझ्या सीट जवळ आला आणि पहिला आणि शेवटचा अणु बॉम्ब टाकला. हो अणु बॉम्बच होता तो... तो म्हणाला "पागल है क्या तु... ये कंपनी क्यु जॉईन की" मी फ्लॅटच झालो... काय, कसं रिअ‍ॅक्ट करु असं विचार करे पर्यंत जिग्नेश तिथुन निघुन पण गेला. आता त्या क्युबिकल मध्ये फक्त मी एकटाच होतो. एक-दीड तास मी तसाच शुन्यात बसलो होतो.  मी जेवण करुन आलो आणि परत जिग्नेश वाट पाहु लागलो. जेणे करुन तो काही काम देईल. पण जिग्नेश परत यायचं सोडा तो कंपनी सोडून गेल्याचं मला दुसऱ्या दिवशी समजलं.

दुसऱ्या दिवशी अमीत माझ्याकडे आला, पुन्हा इंटरव्ह्यू मध्ये विचारलेले सगळे प्रश्न पुन्हा विचारले (आता याला काय अर्थ आहे...) आणि मला टेस्टिंग टीम कडे घेऊन गेला. तिथे पहिला मराठी संवाद कानावर पडला.

"संदीप, ये तुम्हारे टीम मे जॉईन हो रहा है आज से... ईसे अपनी टेस्टिंग प्रोसेस समझा देना" अमीत हे सांगुन तिथुन निघुन गेला.

मी सगळ्यांशी ओळख करुन घेतली. यांनी अपेक्षित असेच प्रश्न विचारले आणि गप्पा मारल्या. मग मला जरा हायस वाटलं.

तितक्यात अमित आला आणि मला त्याच्या टेबल जवळ घेउन गेला. "देखो ये हमारा प्रोजेक्ट है, तुम्हे इस की पुरी टेस्टिंग करनी है, इस का टेस्ट प्लान मुझे चाहिये. बनाकर दो मुझे..."

"अमित वो तो हो जायेगा पर, अभी तक मुझे पिसी नही मिला है वो मिलने के बाद काम शुरु कर देता हु. तब तक आप मुझे ’बी. आर. एस’ देदो मै पढ लुंगा"

"बी. आर. एस. ??? मतलब"

"बी. आर. एस. Business requirement specification  या रिक्वायरमेंट डॉक्युमेंट"

"ओह.. रिक्वायरमेंट डॉक्युमेंट तो ऎसा बोलो ना, देखो वैसा कुच भी नही है, एक काम करो वो भी तुम ही बना दो" 

"अरे वो तो बीए बनायेगा ना"

"ह्म्म्म ठीक उसे बोलता हु..."

मी तिथुन निघालो तर मागुन आवाज

"अरे लेकीन तब तक टेस्ट प्लान बनाना शुरु करो"

मी मनातल्या मनात कपाळावर हात मारला.

हळु हळु मला इथली कार्यपद्धती, माणसं समजायला लागली. मला ६-७ दिवसानंतर का होईना एक पिसी मिळाला.

त्यातले दोघं... पहिला संदीप, हा टेस्टर होता आणि दुसरा डेव्हलपर परिमल

संदीप हा अगदी पहिल्या दिवसापासूनच एकच डायलॉग मारायचा, जिग्नेशच्या तश्या जाण्याने मला काही दिवस त्याचा तो डायलॉग मला काही दिवस खरा ही वाटला. त्याचा तो जणु काही तकि-या-कलाम च झाला होता. दररोज म्हंटले तरी चालेल, अतिशयोक्ती होऊ नये म्हणुन आपण असे म्हणु की, दर सोमवारी संदीपचा "आज मी पेपर टाकणार" हा डायलॉग ऎकायला मिळायचा.

परिमल मुळचा विदर्भातला, त्यामुळे मातृभाषा हिंदी... कोडींग चांगला करायचा मात्र त्याहुन एक्सपर्ट होता "मस्का" लावण्यात, अमीत किंवा सिनिअर मॅनेजमेंट मधलं कुणी ही आलं याचा तोंडाचा पट्टा सुरु...

एक दिवस तर कहरच झाला, आमचा डेव्हलपमेंट हेड आला त्याची फक्त एवढीच चुक झाली की त्याने कामाचा विषय न काढता जनरल गप्पाने सुरुवात केली आणि तिथे परिमल पेटलाच.

"सर... आप जब युसए में थे कहा रहते थे?, सर... मुझे गोल्फ नही समजता क्या आप मुझे बताएंगे?, सर... आप कितने बजे उठते हो... और लंच. सर... युसए का खाना अच्छा लगता है या इंडिया का???"

आम्ही सगळे, बापरे काय माणुस आहे हा म्हणत नुसत ऎकत होतो. वाटलं त्याला सांगाव की, "टॉयलेटला कधी जाता" हेही विचारुन घे पण आम्ही विषय हसण्यावारी नेला.

पुढील दीड वर्ष मी त्यांना सहन केलं...

का??

कारण रिसेशन वाईट असतं मित्रा...

सांगायला नको पण इथे कोणतीच प्रोसेस नव्हती, कोणतेही डॉक्युमेंट नाही. त्यातलाच एक अनुभव असा...

एक दिवस अमीत एका डेव्हलपरला घेउन माझ्याकडे आला.


"सुनो, इस ने कुच फॉर्म्स बनाये है, तुम शनिवार तक टेस्टिंग खतम करके, मुझे रिपोर्ट दो. और हा सिर्फ युआय नही फंक्शनल टेस्टींग भी करनी है"

मी ठीक आहे म्हणालो आणि त्या डेव्हलपरशी चर्चा करु लागलो.

"किती फॉर्म आहेत रे..."

"अरे... ४२ आहेत"

"काय??? ४२" मी ओरडलोच

"हो रे कसे बसे पुर्ण केले आहेत, पण अजुन खात्रीलायक पुर्ण नाही झाले"

"अबे... मग मी ७ दिवसात कसे टेस्ट करणार"

मी तडक अमीत कडे गेलो. शक्यतो अमित आणि डेव्हलपमेंट हेड शी कोणीच वाद घालायचं नाही पण मला काहीच पर्याय उरला नव्हता.

"अमित वो बोल रहा है ४२ फॉर्म्स है"

"पता है"

"बॉस ये सब ७ दिन मे कैसे पॉसिबल है"

"देखो मुझे कुच पता नही, मुझे रिपोर्ट चाहिए, डेव्हलपमेंट हेड हो देना है"

"देखो अमित, आय एम नॉट अ मशीन, ४२ फॉर्म्स टेस्ट करना पॉसिबल नही मेरे लिये."

या वाक्यावर अमित थोडा गरम झाला.

"करना तो पडेगा, मुझे कुच पता नही, और हा यही जवाब डेव्हलपमेंट हेड को दो, मुझे आगे कुच नही सुनना"

त्याच्या कडे असे बोलण्याशिवाय काहीच पर्याय नव्हता कारण त्याला माहिती होतं की हे फॉर्म्स बनवायला त्याला ६ महिने लागले होते.

मी डेस्क वर गेलो, बिल्ड घेतलं आणि आणि ७ दिवस दररोज १२ तास बसुन १९ फॉर्म पूर्णपणे टेस्ट करुन दिले.

का??

कारण रिसेशन वाईट असतं मित्रा...

असंच पुढील दीड वर्ष सुरु राहिलं, १२ तासाच ऑफीस, संदीप ची बडबड आणि परिमलचा मस्का...

मग बिरबलच्या "ये वक्त गुजर जायेगा" या वाक्याप्रमाणे संदीपच्या आधीच मी पेपर टाकला.

काय शिकलो या सगळ्यातुन "रिसेशन वाईट असतं मित्रा..."

(ता. क. :  हा अनुभव बराच जुना आहे, आज आठवला म्हणून लिहिला आहे. यातील पात्रांची नावे बदलेली आहे.)

नागेश देशपांडे

मी एक हौशी लेखक

आवडला ना लेख मग फेसबुक पेज Like करा. https://www.facebook.com/haushilekhak

शनिवार, ३१ मार्च, २०१२

महाशतक सचिनचं आणि माझंही...

का रे किती मार्क मिळतील या वेळी? १०० पैकी १०० का ???


हा प्रश्न आला की आमचा चेहरा पाहण्यासारखा व्हायचा.

अहो आम्ही ५० मार्कात समाधान मानणारे... आणि जर दुसऱ्याला जास्त मिळालेच तर गप्प बसण्याखेरीज काही पर्याय नसायचा, आणि आपल्याला चुकून जास्त मिळालेच तर पैकीच्या पैकी का नाही हा प्रश्न...

ह्या जगात १०० पैकी १०० मिळवणे किती अवघड आहे, मिळवता नाही आले तर लोकं बोलतात आणि एखाद्याने मिळवलेच तरी टोमणे...

असंच काहिसं घडलं सचिनच्या बाबतीत... सर्वां(क्रिकेटप्रेमी)ना खात्री होती सचिन एकच असा समकालीन खेळाडू आहे जो असा काही पराक्रम करु शकतो. १०० आंतरराष्ट्रीय शतक "महाशतक".

१५ नोव्हेंबर १९८९ ला आपली कारकिर्द सुरु केल्यानंतर सचिनने यशाची शिखरं गाठली. भल्याभल्या गोलंदाजांना दिवसा तारे आणि रात्री स्वप्न दाखविली. २२ वर्ष अपेक्षांचे ओझे खांद्यावर घेऊन फिरतांना कोणीच हा विचार नाही केला की १०० करोड जनतेची स्वप्न हा एकटा व्यक्ती कसे काय पुर्ण करणार.

माझ्या साठी सचिनचा जन्म क्रिकेट खेळण्यासाठी झाला नसुन फक्त आनंद देण्यासाठी झाला आहे. जनता त्याच्या शतकाने खुश होते... मात्र त्याच्या खेळीने नाही. सचिनने शतक नाही केले याचा अर्थ तो फलंदाजीत अयशस्वी झाला असा का लावला जातो???

त्याच्या २२ वर्षाच्या कारकिर्दीत अनेक खेळाडू त्याच्यासोबत भारतासाठी खेळले, जसे गांगुली, द्रविड, सेहवाग, युवराज आणि धोनी, प्रत्येकाची शैली वेगळी. द्रविडचा बचाव, सेहवागचे आक्रमण, धोनी/गांगुलीचे नेतृत्व, तर युवराजचे अष्टपैलुत्व हे सचिन पेक्षा सरस... तरी देखील सगळ्यांनी त्याला गुरु, आदर्श मानलं असं का??

का ह्या सगळ्यांनी त्याच्या सोबत खेळतांना वेगळाच आत्मविश्वास मिळतो हे वेळोवेळी कबुल केलं.
Image Source: ESPNcricinfo.com

कारण सचिनने आपलं आयुष्य ह्या खेळासाठी समर्पित केलं आहे हे त्यांना कळाल होतं.

९९ वे शतक ते १०० वे शतक व्हायला एक संपूर्ण वर्ष लागलं आणि जनतेला पुन्हा संधी मिळाली मनात येईल तसे बोलण्याची, कुणी टीका केली, तर कुणी कुचेष्टा. असे लोक ज्यांचं काहीच कर्तृत्व नाही, आयुष्यात ज्यांनी काहीच केलं नाही असे लोकं नेपाळ, भुटान, अफगाणिस्तान सोबत टेनीस बॉल स्पर्धा भरविण्याचा घाट घातला होता. असो... नंतर हीच मंडळी १६ मार्च २०१२ ला "आमचा सचिन आमचा सचिन म्हणत मिरवतांना दिसली"

१९८९ मध्ये कारकिर्द सुरुवात केली, पहिले शतक (कसोटी) १९९० मध्ये तर १९९४ मध्ये पहिले एकदिवसीय शतक साजरे केले. सचिनच्या खेळात एक सातत्य राहिले, १९९६ च्या पहिल्याच विश्वचषकात खेळतांना सर्वाधिक धावा जमा केल्या. १९९८ मध्ये सर्वाधिक १२ आंतरराष्ट्रीय शतक ठोकली. त्याच वर्षी खेळलेल्या ऑस्ट्रेलिया विरुद्ध केलेल्या सलग शतकी खेळी कोण विसरु शकत??

फायनल ला पोहोचण्यासाठी केलेल्या खेळी नंतर दुसऱ्या दिवशीचा दै. सामना अजुन ही मला आठवतो. क्रीडा पानावरील लेखात लेखकाने म्हंटले होते की "फायनल मध्ये सचिन अशीच खेळी करणार आहे असे जर मला देवाने सांगितले तर मी मुंबई ते शारजाह हे अंतर पोहून जायला तयार आहे."

१९९८ ची ऑस्ट्रेलिया मालिका
१९९९ ची पाकिस्तान वि. चैन्नई कसोटी
२००३ चा विश्वचषक
२००८ मधील इग्लंड विरुद्ध ची कसोटी
ह्या प्रमुख खेळी केल्या नंतर २०१० मध्ये एकदिवसीय सामन्यात पहिले द्विशतक ठोकण्याचा पराक्रम ही सचिन ने केला.

त्याच्या १०० व्या शतका वेळी चेष्टा करतांना लोक हे विसरले होते ही या पूर्वीची ९९ शतकं त्याने तुल्यबळ संघाविरुद्ध केली होती. १०० पैकी २० (सर्वाधिक) ही सर्वात बलाढ्य ऑस्ट्रेलिया विरुद्ध आहेत हे कदाचित ह्या मंडळींना माहितीचं नसावं... "सचिनच्या शतकाची यादी"

Image Source: ESPNCricinfo.com

सचिन चे चाहते जगात सर्वत्र आहेत, प्रत्येक देशात त्याचा मोठा फॅन फॉलोईंग आहे. ऑस्ट्रेलियातील एका जोडप्याने चक्क त्यांच्या मुलाचे नाव सचिन ठेवलं आहे सचिन पार्कर...  तुम्ही म्हणाल त्यात काय एवढं... अहो मी चॅलेंज देतो हिंम्मत असेल तर ठेवा मग तुमच्या मुलाचे नाव रिकी किंवा मायकेल.

सचिन चे महाशतक म्हणजे एक आनंद सोहळाच आहे माझ्या सारख्या चाहत्यासाठी, आता आम्हा चाहत्यांची इच्छा आहे की सचिन मन मर्जी ने खेळावं, आणि स्वत:ला वाटेल तेव्हाच निवृत्ती घ्यावी. आणखी एकच ओळ "धन्यवाद सचिन... आम्हाला हा आनंद दिल्याबद्दल."

हे झालं सचिनच्या महाशतकाविषयी... आता माझ्या महाशतका विषयी. कदाचित सचिनला माहिती होतं की एक चाहता असा आहे जो त्याची १०० वी ब्लॉग पोस्ट लिहिण्याच्या तयारीत आहे. हो मित्रांनो योगायोग म्हणजे ही माझी १०० वी प्रसिद्ध केलेली पोस्ट आहे.

झालं की नाही महाशतक सचिनच आणि माझंही :-)


नागेश देशपांडे

मी एक हौशी लेखक

आवडला ना लेख मग फेसबुक पेज Like करा. https://www.facebook.com/haushilekhak

बुधवार, २८ मार्च, २०१२

चार वर्षाचा "मी एक हौशी लेखक"

२९ मार्च २००८ रोजी लिहिण्याची हौस म्हणुन सुरु झालेला हा "मी एक हौशी लेखक" ब्लॉग बघता बघता ४ वर्षाचा झाला. विचारही केला नव्हता की, मनात येईल ते लिहिलेलं लोकं वाचतील आणि आवडलं म्हणुन सांगतील. 

चार वर्षाचा हा प्रवास फारच छान होता. या चार वर्षात मी क्रिकेट, प्रवास, वैयक्तिक अनुभव आणि माझं बालपण अशा अनेक विषयांवर लिखाण केलं. वाचकांनी त्यांची पसंती दिली तसेच प्रतिक्रिया सुद्धा नोंदविल्या.

या काळात महेंद्र काका, कांचन ताई, हेरंब, दिपक, सुझे, विशाल कुलकर्णी, निनाद सारखे मित्रही मिळाले तसेच समीर कुलकर्णीच्या "काय सांगु राव" या मराठी ब्लॉगला मराठी ब्लॉग विश्वात आणले. दुसरीकडे ब्लॉग अधिका-अधिक वाचकापर्यंत पोहोचविण्यात मदत केली ती मराठी ब्लॉग विश्व या साईटने तर क्रिकेट वरील लिखाण दै. प्रहार ने छापून आनंद द्विगुणित केला.

हा प्रवास असाच पुढे राहावा हीच अपेक्षा आहे, अजुन बरंच काही लिहायचं आहे. जे काही लिहिलं त्यावर वाचकांनी दिलेल्या प्रतिक्रिया, प्रेम या साठी त्यांचे शतशः आभार...


नागेश देशपांडे
मी एक हौशी लेखक

फेसबुक पेज Like करा. https://www.facebook.com/haushilekhak

रविवार, १९ फेब्रुवारी, २०१२

लहानपण देगा देवा...

कुणास ठाऊक मन माझे आज पुन्हा लहान झाले,
बालपणीच्या वाटेवरून नुसते ते धावत सुटले.

आज पुन्हा लहान होऊन खूप खूप  हुंदडावेसे वाटते,
बालपणीच्या वाटेवरून नुसते नाचवेसे वाटते.
Image from Internet
घाऱ्या घाऱ्या करून पुन्हा भिजावसे  वाटते,
पावसाच्या पानात बोट करून सोडावीशी वाटते.

कटलेला पतंगामागे धावावे से वाटते,
पकडताना त्याला , तहान भूक विसराविशी  वाटते.

चोर पोलीस खेळता खेळता, चोर व्हावे से वाटते,
ओरडत ओरडत साऱ्या गल्लीत धावावे से वाटते.
Image from Internet
भाड्याची सायकल घेऊन शिकाविशी वाटते,
खेळता खेळता तिच्यावरून पडावेसे वाटते.

बर्फ गोळा खावून जीभ रंगवावी शी वाटते,
कळू नाही घरी म्हणून , बाहेरच बसावे से वाटते.

चोरून आणून शेंगदाणे, फुटाणे गल्लीत न्यावे से वाटतात ,
मुद्दामून दाखवून सर्वाना वाटून खावेसे वाटतात.

विटी धांडू खेळता खेळता, काचा फोडावीशी वाटते,
शेजारचे बोलणे आणि आईची शिक्षा हवी हवीशी वाटते.

संक्रात आणि दसरा दररोज असावा वाटते,
तिळगुळ घेऊन आणि आपटे देवून सर्वाना भेटावे से वाटते,
दिलेल्या त्रास बद्धल माफी मागावीशी वाटते.

लहानपणीच्या ती वाट अजूनही आहे मनात,
खऱ्या वाटा पुसल्या जरी , सर्व खुणा आहेत मनात,

[आता 25 वर्षांनी]
आज परत गेलो तेव्हा, एक गोष्ट लक्षात आली
माती गेली डांबर आले, पण जुन्याची सर नाही.

ओसाड आहेत आज त्या वाटा , वाट पाहतात कुणाची,
चला परत मित्रानो, ही तर माझी आणि तुमची.

वरील रचना माझे मोठे बंधु श्री. योगेश देशपांडे यांची आहे.

सोमवार, १३ फेब्रुवारी, २०१२

गुड बाय...


टींग टींग टींग... प्रवाशांनो कृपया लक्ष द्या, मुंबईला जाणारी एक्सप्रेस प्लॅटफॉर्म क्रमांक एक वर उभी आहे.

अनाउन्समेंट झाली आणि रमेश नेहमी प्रमाणे घाई घाईत स्टेशनात दाखल झाला. खिशातून टिकीट काढुन, त्या कडे बघत बघतच तो डब्याकडे धावु लागला.

रमेश ची एक सवय आहे तो प्रत्येक गोष्ट वेळेवर करतो... पण वेळे आधी नाही. त्यामुळे नुसतीच घाई घाई...

"अरे भाईसाहब ये एसी-१ कहा है" त्याने धावणा-या एका हमालाला प्रश्न केला.

"अरे साहब.. वो कनटीन के सामने तो है, जाओ जल्दी समय कम है" हमाल ओरडला.

डब्बा जवळच होता. चटकन रमेश आत शिरला. आणि...

धाड... असा मोठा आवाज झाला, रमेश ची बॅग एका प्रवाशाच्या बॅगला धडकली.
"सॉरी सॉरी, आय एम एक्सट्रिमली सॉरी... ते काय आहे मला उशीर झाला ना...  " रमेश समोरच्या व्यक्तीला म्हणाला.

"अहो, तुमची चुक नाही मीच ईथे रस्त्यात उभी होते, खरं तर मीच सॉरी" तिनेही माफी मागितली आणि रमेशला रस्ता दिला.

रमेश आत गेला, आता तो सीट शोधायच्या नादात होता. नेहमी प्रमाणेच गाडीत गर्दी होती, प्रवाशी उतरत होते, चढत होते, बॅगा रस्त्यात, माळ्यावर ठेवण्याचा प्रयत्न करत होते. डब्यात दाखल होऊन ही रमेशची घाई काही कमी झाली नव्हती. तो त्याच्या सीट जवळ गेला, नंबर कन्फर्म केला आणि सुस्कारा सोडला. सीट रिकामेच होते, त्याने बॅग टेकवली आणि वॉटर बॅग काढुन ढसा ढसा पाणी प्यायले.

रमेश देशमुख, वय २६, उंच, गोरापान, एका आंतरराष्ट्रीय कंपनीत इंजीनिअर. लहानपणापासून रमेश अत्यंत हुशार, घरची परिस्थिती सुरवातीपासून चांगली होती. आई-वडील दोघेही शिक्षक, मराठवाड्यातल्या एका छोट्या जिल्ह्यात शिक्षण पुर्ण केल्यानंतर आता नोकरीसाठी मुंबईला.

"ओह माय गॉड..." रमेश एकदम ओरडला आणि सीट वर बसला, दुस-याच क्षणाला लगेचच तो उभा राहिला. त्याची नजर त्या गर्दीत काहीतरी शोधत होती. त्याने दारापर्यंत जाऊन ही पाहिले आणि पुन्हा सीटवर येऊन बसला.

"क्या हुआ भाईसाहब" एका प्रवाशाने विचारले.

"कुछ नही..." रमेश नी त्याच्या कडे न बघताच उत्तर दिले.

"तो आप ओह माय गॉड... क्यु चिल्लाये" त्याने परत विचारले.

"अरे बोला ना कुच नही" रमेश थोडासा चिडला.

सगळे प्रवाशी आप-आपल्या जागेकडे निघुन गेले. रेल्वे सुरु झाली पण रमेश अजुनही अस्वस्थच...

"कदाचित भास असेल" तो स्व:ताशीच पुटपुटला.

हळु हळु गाडीने वेग घ्यायला सुरुवात केली. त्याने त्याच्या बॅगा व्यवस्थित लावल्या आणि सीट वर शांतपणे बसला. १०-१५ मिनिट गेली असतील त्याने बॅगमधून ऑफीसच्या कामासाठी लॅपटॉप काढला, मात्र त्यात त्याचे लक्षच लागत नव्हते. कारण त्याच्या डोक्यात वेगळाच काहीतरी विचार सुरुच होता.

"ती ’ऊर्मिला’ तर नव्हती ना... नाही नाही ती इथे कशी शक्य" तो स्व:ताशीच बोलला. त्याने लॅपटॉप बंद केला आणि बॅग मधुन एक जुनी डायरी काढुन तिचे पानं चाळू लागला, मग त्यातल्या एका पानावर तो थांबला, त्यावरच्या ओळी वाचून त्याच्या चेह-यावर स्मित हास्य खुलले.

तु ही अबोल, मी ही अबोल,
बोलया गं काही शब्द सुचत नाही,
खुप आहे मनात, पण बांध फुटत नाही,
डोळेच बोलतील आता सर्व काही, डोळेच ऎकतील आता सर्व काही.

ऊर्मिला परळीकर... अहं,,, "डॉ.ऊर्मिला परळीकर" तो स्व:ताशीच बोलत हसत होता.

त्याला त्यांची पहिली भेट आठवली. तो तेव्हा दहावीत होता आणि ती नववीत, तो अंगणात पुस्तक वाचत बसला होता तेवढ्यात मागून एक हाक आली.

ती: "मॅडम आहेत का?"

रमेश पाठमोरा, पुस्तक वाचण्यात मग्न

तो: नाही... आई बाहेर गेली आहे. काय काम आहे?

ती: बरं आल्यावर आमच्या घरी पाठवशील?

तो: म्हणजे कोणाच्या?

ती(चिडुन): माझ्या कडे बघुन बोलणार का?

तो वळाला

ती: हम्म्म, अस्स... परळीकरांच्या घरी.

काही म्हणायच्या आधीच ऊर्मिला तिथुन निघुन गेली.

त्याने पुन्हा पुस्तकात डोकं घातलं...

ही भेट तशी लहान होती पण दोघांच्या मनात एक क्षण सोडून गेली होती.

ऊर्मिला... रमेशच्याच कॉलनीत नव्याने रहायला आली होती, मात्र शाळा ही एकच! रमेशची आई शिक्षिका होती आणि त्या घरात गणिताची शिकवणी घ्यायच्या. नव्या सत्राच्या शिकवणी साठी ती रमेशच्या घरी दररोज यायची. मात्र दोघांची आज प्रथमच भेट झाली होती.

"आई... तुला परळीकरंच्या घरी बोलावले आहे" त्याने आल्या आल्या निरोप दिला.

"अरे हो त्यांच्या कडे आज पुजा होती ना, ठिक आहे... अरे पण तुला निरोप कोणी दिला?"

"अगं एक मुलगी आली होती"

"अच्छा, अच्छा अरे ती ऊर्मिला"

त्याचे डोळे एकदम चमकले, तो गालातल्या गालात हसला आणि पुन्हा त्याने पुस्तकात डोक घातलं.

त्या दिवसानंतर शिकवणीला आली की, ती रोज त्याला दिसायची. तिच्या सोबत चार-पाच मैत्रिणीही असायच्या. पहिल्या भेटीच्या वेळीच त्याचं बोलणं तिला आवडलं नव्हतं, म्हणून ती त्याला दरवेळी चिडूनच बघायची. हळू हळू सत्र पुढे सरकत होतं. रमेश अभ्यासात खुप हुशार आहे हे सतत कोणाच्या ना कोणाच्या बोलण्यातून तिच्या कानावर पडत होतं.

एक दिवस ती नेहमी पेक्षा थोडी लवकर आणि एकटीच शिकवणी साठी रमेशच्या घरी आली, त्याच्या आईने तिला हॉल मध्ये बसण्यास सांगितले. हॉल मधले चित्र, फोटो बघण्यात ती रमली होती, इतक्यात तिचे लक्ष एका कपाटाकडे गेलं प्रथमच ती ते पाहत होती. ते पाहुन तर ती थक्कच झाली. कपाट ट्रॉफी, सर्टीफिकेट आणि बक्षिसांनी भरलेलं होतं.

ती: मॅडम... हे कपाट, कोणाची आहेत ही सगळी बक्षिसं?
मॅडम: अगं रमेशची... शाळेत आणि स्पर्धा परीक्षेत त्याचा पहिला नंबर आला होता ना, त्यालाच मिळाली आहेत ही सगळी.

खुर्चीत बसताना तो तिला दिसला, आता तिची नजर एका वेगळ्याच रमेशला बघत होती. तर दुसरीकडे तो ही तिला रोज घरी आल्यावर, मैत्रिणींशी बोलतांना बघायचा. तिच्या बोलण्यातला, वागण्यातला साधेपणा त्याला खुप आवडला होता. त्यानंतर रोजच ते दोघं एकमेकांकडे बघायचे मात्र बोलण्याचे धाडस काही होतं नव्हते. त्या घरात आल्यावर, शिकवणी सुरु असतांना देखील तिची नजर त्याला शोधत असायची.

हे निरागस डोळेच आता सर्व काही बोलत होते, दोघेही एका वेगळ्याच जगात असायचे. ती आता मी कशी दिसते याकडे थोडे जास्त लक्ष देत होती तर तो ही स्वप्नात रमु लागला होता.

पावसाळ्यातल्या एका दुपारी ढग दाटून आले होते, भर दुपारीच अंधारुन आलं होतं. तो त्याच्या काही मित्रांसोबत क्लास संपवुन घरी येत होता. मुसळधार पाऊस सुरु होता. रस्त्यात त्याचे लक्ष एका बस स्टॉप कडे गेलं, त्याच्या शेड खाली ऊर्मिला आणि तिची एक मैत्रिण उभ्या होत्या. दोघींकडेही छत्री नव्हती. तो थांबला, त्यांची नजरानजर झाली. तो बस स्टॉप जवळ गेला, ती नखशिखांत भिजली होती. थंडीमुळे ती थरथरत होती. तिच्या गाला पर्यंत कापलेल्या केसांमधून पडणारे पावसाचे थेंब हलकेच त्याच्या नजरेने टिपले होते. तो आणखी जवळ गेला, हात पुढे करून आपली छत्री तिला देऊ केली. सुरुवातीला ती थोडी घाबरली मात्र तिला ती छत्री हवी होती. खरं सांगायच तर त्याची छत्री तिला हवी होती, ती मंद हसली आणि तिने छत्री घेतली.

रमेश मित्राच्या छत्रीत घरी गेला. आणि ती ही...

घरापर्यंत येता येता तो ही बराच भिजला होता. घरात गेल्यावर आईने टॉवेलने त्याचे डोकं पुसायला सुरुवात केली.

"अरे, बाळा... छत्री होती ना तरी कसा काय भिजलास?"
तो: "अगं आई छत्री विसरलो क्लास मध्येच"

"कसा रे वेंधळा..."


ती आता छत्री परत द्यायच्या प्रयत्नात होती पण दोघेही एकटे कधीच नसायचे. दोघांच्या सोबत कोणी ना कोणी असायचं. तरी तिने धाडस करून शिकवणी आधी रमेशला अंगणात ती छत्री परत केली. देतांना ती काहीच न बोलता घरात निघुन गेली... पण छत्रीच्या मुठीला एक पाकीट लावलेले रमेश ला दिसलं. तो लगेचच त्याच्या खोलीत गेला. कोणी बघत नाही याची खात्री करुन ते पाकीट उघडलं, त्यात एक छोटाशी चिठ्ठी होती. ती त्याने उघडली, त्यात Thank you लिहलेले होतं. ते वाचुन त्याचा आनंद गगनात मावेना.

आता त्यांची नजरेला नजर होणं हे नेहमीचं झालं होतं, दरवेळी समोरासमोर आल्यावर दोघेही एकमेकांकडे बघुन मंद हसायचे. पण दोघांतही बोलण्याचे धाडस नव्हतं, ’कोणी बघीतलं तर???’,  ’नको र बाबा’ हाच विचार दोघ करत बसली, हे सगळ तिच्या मैत्रिणींच्या हे लक्षात आलं होतं आणि त्या तिला हळु हळु चिडवायला ही लागल्या होत्या.

तर दुसरीकडे रमेशच्या खांद्यावर आई-वडिलांच्या अपेक्षांचे खुप मोठे ओझे होतं, तो तसा समजुतदार होता. त्याने विचार केला की, आता आपण अभ्यासाकडे लक्ष देऊ आणि परीक्षा संपल्यावर ऊर्मिलाशी मनातले बोलुयात. त्यामुळे त्याने तिला देण्यासाठी जे गुलाबच फूल घेतलं होतं ते न देता तसेच वहीत जपुन ठेवलं. पण नशिबात वेगळंच काहीतरी लिहलेले होतं. सत्र संपलं आणि परीक्षाही. आता रमेशच्या वडिलांनी त्याला पुढच्या शिक्षणासाठी मुंबईला पाठविण्याची तयारी सुरु केली. दहावीत मिळालेल्या उत्तम गुणांच्या जोरावर त्याला मुंबईत चांगल्या कॉलेज मध्ये प्रवेश देखील मिळाला.

दोघांच्या मनात असलेली गोष्ट मनातच राहुन गेली, दोघं अंतराने दुर गेले होते मात्र मनात सतत भेटीचा विचार करत राहायची.

आज सात वर्षांनंतर तो पुन्हा त्या जुन्या आठवणींमध्ये रमला होता. ऊर्मिलाशी मनातलं न बोलु शकल्याची खंत त्याला वाटत होतीच, तर ऊर्मिला नक्की कुठे असते हेही त्याला १००% माहिती नव्हतं. दरम्यानच्या काळात त्याने मुंबईत राहुन इंजिनिअरींग पुर्ण केले तर दुसरी कडे ऊर्मिला पुण्यात आत्या कडे होती, ती डॉक्टर झाली होती.

रेल्वे थांबली...

कुठलसं स्टेशन आलं होतं. गाडी २० मिनिटे थांबणार होती. रमेश खाली उतरला, त्याने चहा घेतला तो एकटा प्रवासाला कंटाळा होता मात्र आज या जुन्या आठवणींनी त्याला प्रवासात वेळ कसा निघुन गेला हे कळलं नाही. सगळ्या घटना आठवता आठवता अर्ध्यापेक्षा जास्त प्रवास झाला होता. आता फक्त तासाभराचा प्रवास राहिला होता. त्याने पाहिलं प्रवासी चढत उतरत होते. सिग्नल पडला गाडी निघतांना तो पुन्हा आता शिरला आणि आपल्या जागेवर बसला.

"एक्सक्युज मी... मी इथे बसु का?" रमेशला कोणी तरी हाक मारत होतं.

त्याने वर पाहिलं आणि तो क्षणभर थबकलाच... हलक्या गुलाबी रंगाची साडी नेसलेली, सुंदर लांब केस असलेली तरूणी त्याला जागा मागत होती. तो संपुर्ण गोंधळला होता कारण ती दुसरी-तिसरी कोणीही नसुन ऊर्मिलाच होती. त्याला समजत नव्हतं काय करु आणि काय नको. शेवटी तिच स्व:ताहुन रिकाम्या सीट वर बसली. त्याने पुन्हा वॉटर बॅग घेऊन ढसा ढसा पाणी प्यायला सुरुवात केली. तो थांबला आणि ती मंद हसली.

"तु अजुन ही असेच पाणी पितोस?" ती ने विचारलं

तो: "अं अं... हो, पण तुला कसं माहिती?"

ती: "क्लास ला येत होते तेव्हा पाहिलं होतं"

ती: "ओळखलंस ना मला??? का विसरलास"

तो: "नाही ग तुला कसं विसरेल"

ती: "म्हणुनच डब्यात शिरतांना धडकला तरी ओळखलं नाहीस मला, लक्ष कुठे होतं?"

तो: "अगं नाही ग, तु साडीत ओळखु नाही आलीस, तर मनात शंका आली होती खरी पण..."

दोघेंही आता एकमेकांकडे बघुन नुसतच हसत होते. पण विषय काही पुढे सरकत नव्हता.

शेवटी तिनेच विचारलं, तु मुंबईत नोकरी करतोस ना?

तो: हो... आणि तु?

ती: मी ठाण्याला असते.

तो: ठाणे, म्हणजे १० मिनिटात स्टेशन येईलच. परत कधी भेटणार?

ऊर्मिलाने शांत पणे उत्तर दिले... "माहिती नाही"

तो: इतके वर्ष का नाही भेटलीस. खुप बोलायचं होतं आणि आज भेटते आहेस ती पण अशी.

ती: रमेश, मला ही खुप बोलायचं होतं रे. पण...

ती थांबली.

गाडी हळुहळु ठाणे स्टेशनात शिरत होती. दोघे एकमेकांना नुसतच बघत होते.

तिने बॅग उचलली आणि ती दाराकडे जाऊ लागली.

रमेश म्हणाला: थांब ना... मला अजुन बोलायचं आहे.

ती: काय?

तो: तु मला खुप आवडायची.

तिचे डोळे पाणावले

ती: हे सांगायला तुला इतका वेळ लागला रमेश, मला ही तु खुप आवडायचा.

ती वळाली आणि  दाराकडे निघुन गेली.

जाता जाता त्याने निरोपासाठी दाखविलेल्या हातातली साखरपुड्याची अंगठी... तिच्या गळ्यातल्या मंगळसुत्राने पाहिली होती.



लेखक: नागेश देशपांडे
मी एक हौशी लेखक

हा लेख आवडला असेल तर फेसबुक पेज Like करा. https://www.facebook.com/haushilekhak

जाहीर कबुली: प्रथमच कथा लिहिण्याचा प्रयत्न करत आहे. वाचकांचे सहकार्य अपेक्षित आहे.
कथेतील पात्र, कथानक, प्रसंग/घटना(काही) काल्पनिक आहेत.
(सर्व फोटो आंतरजालावरून घेतले आहेत.)

मंगळवार, १७ जानेवारी, २०१२

पतंग उडाने का मौसम...

मकरसंक्रांत आली की सर्वत्र पतंग बाजी सुरु होते. पतंग उडविणे हा खेळ लहानांपासून मोठ्या पर्यंत सगळेच उत्साहाने खेळतात. मला पाचवीत हिंदीच्या पुस्तकात "पतंग उडाने का मौसम" असा एक धडा होता. खरं सांगु का... या धड्यातील मला एक अक्षर ही आठवत नाही. तरी माझ्या बालपणीच्या काही आठवणी ताज्या झाल्या त्याच तुमच्या पर्यंत पोहोचविण्याचा प्रयत्न करत आहे.

लहानपणी "पॉकेटमनी" हा प्रकार नव्हता, घरात सगळे लाड व्हायचे मात्र "फालतू लाड" काहीच नाही. जालना शहरात विजयादशमीच्या वेळी पतंग उडविण्याची प्रथा आहे तर औरंगाबाद मध्ये मकर संक्रांतीला. आम्ही दोघं भावंडात मिळून पतंगासाठी ₹ पाच मिळायचे. त्यातूनच आमचा संपूर्ण पतंगबाजीचा सण पुर्ण करावा लागायचा. मला ₹ २ पुरायचे, ₹ १ ची संकल आणि ५०-५० पैश्यांचे २ पतंग.
 

पतंग उडविण्यासाठी लहानपणी लागणारे साहित्य म्हणजे, पतंग, मांजा, संकल, चक्री (नसेल तर डब्बा) आणि मुठभर भात. चक्री असणे म्हणजे एक प्रतिष्ठेची गोष्ट. भात कश्यासाठी तर, पतंग जर फाटला तर चिटकविण्यासाठी. विकतचा मांजा घेणे हे सगळ्यांनाच परवडत नसे, म्हणून मग घरीच मांजा तयार केला जायचा. मला खात्री आहे आम्ही लहानपणी केलेले उद्योगांचा विचारही आजची पिढी करू शकणार नाही.
 

घरी मांजा बनविणे म्हणजे "मांजा सुतणे" हा एक सहकारी तत्त्वावर चालणारा कार्यक्रम होता. त्यासाठी लागणारे साहित्य जमा करणे हेच खुप मोठ्ठं काम होतं, सगळ्यात पहिले "शिरस" (शुद्ध भाषेत सांगायचे तर "कोरफड") शोधणे. एक निकामी बल्ब, कारण बल्बची काच पातळ असते. तो बल्ब फोडून त्या काचेची बारीक पावडर तयार करणे हे एकाचे काम. एक जण पांढरी संकल दोन टोकाला बांधेल. एक जण मगं थोडं पीठ, शिरस (चिकट द्रव), काचेची पावडर आणि हवा असलेला रंग (न मिळाल्यास हळद-कुंकू ही चालायचं) एकत्र करून गोळा बनवायचा. मग त्या संकलवर हा गोळा फिरवायचा आता ही संकल सुकली की झाला मांजा तयार. मग हा मांजा वाटून घ्यायचा अथवा आपण दुस-या मांजा बनविण्यास मदत करायची.

बरं या पतंगाचे ही भरपूर प्रकार आणि तेवढीच कमालीची नावं... फर्रा, कव्वा, चौकडा, एक आख्या, दो आख्या, आधा चांद, पुरा चांद... मला विशेष आवडायचा तो "परी" हा नावाप्रमाणेच दिसायला पण खुप सुंदर तर "गिलोरा" हा माझा लक्की पतंग होता आणि हे दोन प्रकारचे पतंग अत्यंत दुर्मीळ, हे मिळण्यास नशीबच लागायचे.

जसे मांजा बनविणे एक उद्योग आहे तसेच पतंगाला कण्णी लावणे ही एक कला आहे. ती अवगत व्हायला बराच वेळ लागला, अगोदर दादा मला त्यासाठी मदत करायचा. घराला खुपच मोठ्ठी गच्ची होती मात्र आमचे पराक्रम पाहता तिथे जाण्यासाठी वडिलांनी जिना बांधून नव्हता घेतला, म्हणुन आम्ही मग मैदानावर पतंग उडवायला जायचो. मोठ्या मुलांना अथवा मोठे पतंग उडविण्याचे वेगळे मैदान असायचे तेथे लहान मुलांना प्रवेश नसायचा.
 
"शेपूट लावुन पतंग उडविणे हे भ्याडपणाचे लक्षण मानले जायचे."
मांजा चा वापर मुख्यत: "पेच" लावण्याकरिता व्हायचा. दादा पेच लावण्या माहिर होता, मी मात्र या भानगडीत पडायचो नाही. दादा म्हणजे पेच लावणे, ठरवून पतंग कापणे, पतंगात पतंग अडविणे हे प्रकार करण्यात एक्सपर्ट होता.

पतंग कटला, फाटला की मग नविन पतंग मिळणे थोडं अवघडच असायचं कारण पैसे संपलेले असायचे आणि आणखी पैसे मागायची हिंम्मत नसायची. मग काय करायचे तर कटलेले पतंग पकडण्याचा प्रयत्न... हे एक धाडसी काम असते. कटलेला पतंग कुठे पडणार याचा प्रथम अंदाज घेणे, त्या ठिकाणी सर्वांच्या आधी पोहोचणे आणि ’पतंगाला’ काहीही इजा न होता पकडणे. पतंगाला कोणतीही इजा टाळताना स्वत:ला झालेल्या इजांचा विचार केला नाही जायचा. जर १० मुलांमध्ये हा पतंग आपल्याला भेटला तर त्या आनंदाला मोल नसायचा.

मी पतंग पकडण्याच्या नादात संपूर्ण चिखलात पडुनही स्वच्छ घरी येण्याचा कारनामा केलेला आहे.

कटलेला पतंग मी कसा पकडला, कसा धावलो, गण्या, मुन्ना, ह-याला कशी हुल दिली असे किस्से मग चालायचे. लहानपणी एक किस्सा हा दरवेळी सांगितला जायचा, तो म्हणजे "अरे तो सिध्दी दादा आहे ना.. त्याचा पतंग इतका उंच गेला, इतका उंच गेला, इतका उंच गेला की बारीक टिकली एवढा दिसायला लागला. एकदम त्याची "ठिल" तुटली आणि त्याचा पतंग ’अंबड’ ला सापडला." माहिती नाही की या गोष्टीचा लेखक कोण होता पण आमच्या बाल मनात ही अश्या प्रकारे बसली होती की ती कधीच खोटी वाटायची नाही.

आज एक्स-बॉक्स आणि प्ले स्टेशन वर विटी दांडु आणि पतंग हे दोन गेम मिळतात, पण खरं सांगा त्यात ही मजा असणार आहे का???

आज सगळं काही आहे गच्ची, मैदान, बरेलीचा मांजा, चकरी आणि "परी" आणि "गिलोरा" पतंग. गृहपाठ ही नाही आणि घटक चाचणी ही नाही. पण काय करणार वेळ नाही.

सबकुच है यारों, फिर भी लगता है कुच कम
आप ही बोलो कब वापस आयेगा हमारे लाईफ में

"पतंग उडाने का मौसम"





हा लेख आवडला असेल तर फेसबुक पेज Like करा. https://www.facebook.com/haushilekhak


- नागेश देशपांडे

 


मी एक हौशी लेखक
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...